Ο επαναστάτης οδηγός, γρήγορος σαν τον διάβολο…
Ο Henri Pauli Toivonen όπως ήταν το όνομα του γεννήθηκε στις 25 Αυγούστου 1956 στην Jyvaskyla, την πατρίδα του Ράλλυ των 1000 λιμνών όπως το ξέρουν οι παλαιότεροι, ή το Ράλλυ Φινλανδίας όπως είναι τώρα γνωστό.
Ο πατέρας του, Pauli, ήταν Πρωταθλητής Ευρώπης το 1968 οδηγώντας Porsche 911. O Toivonen έμαθε να οδηγεί σε ηλικία 5 ετών, ξεκίνησε δε την καριέρα του από τα καρτ. Και έπειτα σαν οδηγός πίστας κέρδισε το Κύπελλο Φινλανδίας σε αυτοκίνητα τουρισμού. Μάλιστα, το καρτ του Toivonen αγοράστηκε από τον πατέρα του 6χρονου τότε Mika Hakkinen ο οποίος αργότερα έγινε δυο φορές Παγκόσμιος Πρωταθλητής στην Formula 1.
Λόγω της φινλανδικής νομοθεσίας, η οποία εκείνη την εποχή περιόριζε τους νέους οδηγούς σε τελική ταχύτητα 80 χλμ./ώρα (50 mph) σε ανοιχτούς δρόμους, ο Toivonen δεν μπόρεσε να αγωνιστεί σε Ράλλυ μέχρι τα 19 του χρόνια. Έτσι, πρώτος του αγώνας στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ράλλυ έγινε το 1975, στο Ράλλυ των 1000 λιμνών με συνοδηγό τον Antero Lindqvist και αυτοκίνητο ένα Simca Rallye 2. Εγκατέλειψαν στην 36η Ειδική Διαδρομή από σπασμένο κάρτερ…
Talbot 1980 – 1981
Tο πρώτο του εργοστασιακό «συμβόλαιο» έγινε το 1980 με την ομάδα της Talbot. Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη νίκη του Toivonen στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ράλλυ ήταν το 1980 με ένα Talbot Sunbeam Lotus στο Ράλλυ Lombard RAC στη Μεγάλη Βρετανία, αμέσως μετά τα 24α γενέθλιά του. Έτσι, είχε το ρεκόρ του νεότερου οδηγού που κέρδισε ποτέ αγώνα παγκοσμίου πρωταθλήματος ράλλυ, μέχρι που ο συμπατριώτης του Jari-Matti Latvala κέρδισε το σουηδικό ράλλυ του 2008 σε ηλικία 22 ετών.
Opel 1982 – 1983
Τα επόμενα χρόνια οδήγησε σαν εργοστασιακός οδηγός για την Opel Team Europe, έχοντας team mates, πολύ μεγάλα ονόματα της εποχής, όπως τους Ari Vatanen (Παγκόσμιος Πρωταθλητής 1981), Walter Rohrl (Παγκόσμιος Πρωταθλητής 1980 – 1982) και Jimmy McRae (Πρωταθλητής Βρετανίας 1981). Εντυπωσίασε τους πάντες με τον τρόπο που οδηγούσε την Ascona 400 και μετά την Manta 400.
Είναι δε η περίοδος που θα συμμετάσχει και σε αγώνες πίστας. Σε έναν γύρο του Βρετανικού Πρωταθλήματος Formula 3, οδηγώντας Ralt RT3 της ομάδας του Eddie Jordan, που θα τερματίσει στην 10η θέση και σε μια δοκιμή με μονοθέσιο της Formula 1 και συγκεκριμένα με μια March, στο Silverstone, ο Toivonen θα είναι 1.4 δευτερόλεπτο ταχύτερος από τον κανονικό οδηγό της ομάδας Raul Boesel.
Συμμετείχε όμως και σε δυο αγώνες σπορ πρωτοτύπων με Porsche 956, σε Imola και σε Mugello, όπου με τους Derek Bell και Jonathan Palmer τερμάτισαν στην 3η θέση. Ο Eddie Jordan αποκάλεσε τις επιδόσεις του Toivonen «απίστευτες» και τον συνέκρινε με τον Ayrton Senna, με τον οποίο ο Toivonen είχε αγωνιστεί ενώ βρισκόταν στη Formula 3. Μάλιστα, μετά τον θάνατο του Toivonen, ο Jordan στάθμισε τις πιθανότητές του στη Formula 1: «Δεν ξέρω αν θα είχε γίνει πρωταθλητής στη Formula 1. Χρειάζεται πάντα πολλή τύχη. Αλλά θα είχε κερδίσει Grand Prix και είμαι απολύτως σίγουρος γι’ αυτό».
Porsche 1984
To 1984 τον βρίσκει πίσω από το τιμόνι μιας Porsche 911 SC RS, της Prodrive του David Richards. Τερμάτισε δεύτερος στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ράλλυ.
Lancia 1985 – 1986
Και ερχόμαστε στο 1985 όπου καταλήγει στην ομάδα της Lancia. Στην αρχή οδήγησε την 037, αλλά ήταν έξω από «τα νερά του», καθώς δεν ταίριαζε στο στυλ οδήγησης του. Στα μέσα της χρονιάς αντικαταστάθηκε από την Delta S4. Ένα αυτοκίνητο με κίνηση στους τέσσερις τροχούς, υπερτροφοδοτούμενο, με πολύ δύναμη (600 περίπου ίππους) που σύμφωνα με τις πληροφορίες της ομάδας μπορούσε να επιταχύνει από 0 σε 100 χλμ./ώρα μέσα σε μόλις 2.3 δευτερόλεπτα σε χωματόδρομο!
Με αυτό κέρδισε και τον τελευταίο αγώνα της χρονιάς, το RAC Rally, καθώς και τον πρώτο της επόμενης του 1986, το Monte Carlo Rally, το οποίο ο πατέρας του είχε κερδίσει ακριβώς 20 χρόνια νωρίτερα! Ωστόσο, ο Toivonen παραδέχτηκε ότι είχε προβλήματα με το αυτοκίνητο: «Μπορεί να κέρδισα το RAC Rally με τη Lancia, αλλά απλά δεν ήξερα πώς να το οδηγήσω. Φαινόταν ότι είχε το δικό του μυαλό».
Το αφεντικό της Lancia, Cesare Fiorio, αργότερα ισχυρίστηκε ότι ο Toivonen ήταν ο μόνος οδηγός που μπορούσε πραγματικά να ελέγξει το Delta S4…
To 1986 έδειξε για άλλη μια φορά τις ικανότητες του σε πίστα. Στο Estoril (πίστα Formula 1), με την Lancia Delta S4, έγραψε χρόνο που αν συμμετείχε τον αγώνα θα ήταν στην 6η θέση του grid! Αλλά εκείνη η χρονιά έμελλε να είναι «καταραμένη». Στον 3ο γύρο, το Ράλλυ Πορτογαλίας, ο Joaquim Santos με το Ford RS 200 βγαίνει από τον δρόμο σκοτώνοντας τρεις θεατές και τραυματίζοντας δεκάδες άλλους.
O Μάιος έτσι κι αλλιώς δεν είναι και ο καλύτερος μήνας για τον μηχανοκίνητο αθλητισμό, με την Πρωτομαγιά να έχει σημαδευτεί από τον χαμό του Ayrton Senna. Αλλά και η επόμενη μέρα 2 Μαΐου ξυπνά δυσάρεστες μνήμες για το WRC, αφού μια χρονιά πριν, στις 2 Μαΐου 1985, στο Ράλλυ της Κορσικής, ο 32χρονος Ιταλός Attilio Bettega, οδηγώντας μια Lancia 037, βγήκε από το δρόμο στην 4η ειδική του αγώνα “Zerubia” και χτύπησε πάνω σε ένα δέντρο, με αποτέλεσμα αυτός να βρει ακαριαίο θάνατο και ο συνοδηγός του, Maurizio Perissinot, να τραυματιστεί σοβαρά.
Ακριβώς ένα χρόνο αργότερα, στις 2 Μαΐου του 1986, πάλι στο Γύρο της Κορσικής γράφτηκε μια ακόμη μαύρη σελίδα στην ιστορία του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Ράλλυ…
Το πρώτο σκέλος του αγώνα, είχε 11 Ειδικές Διαδρομές, ο Φινλανδός κέρδισε τις 8! Στο δεύτερο σκέλος, μέχρι και την 17η ειδική έχει κερδίσει άλλες τέσσερις, σύνολο 12 ειδικές από τις 17 και ήταν ήδη στην πρώτη θέση, 2 λεπτά και 45 δευτερόλεπτα μπροστά από τον δεύτερο Bruno Saby με το Peugeot 205 T16. Στο 7ο χιλιόμετρο όμως της 18ης Ειδικής Διαδρομής του αγώνα, την “Corte-Taverna” των 26.84 χλμ., η Lancia Delta S4 του Henri Toivonen, βγήκε από τον δρόμο και έπεσε σε μια χαράδρα, ανάποδα επάνω σε κάτι δένδρα. Ακολούθησε φωτιά και έκρηξη με το πλήρωμα να βρίσκει τραγικό θάνατο. Το μόνο που έμεινε ήταν ο κλωβός ασφαλείας του αυτοκινήτου, πράγμα που έκανε πολύ δύσκολη τη διερεύνηση των αιτίων του δυστυχήματος…
Δεν υπήρχαν κοντά κριτές ή θεατές. Η μοναδική εικόνα που υπάρχει, είναι από θεατή που βρισκόταν στην άλλη πλευρά του βουνού!
Κατά την έξοδο από το δρόμο, τα κλαδιά των δέντρων τρύπησαν το αλουμινένιο ρεζερβουάρ. Αυτό εξερράγη, προκαλώντας πυρκαγιά. Δυστυχώς, οι Toivonen και Cresto δεν πρόλαβαν να βγουν από το αυτοκίνητο, χάνοντας τη ζωή τους.
Να σημειώσουμε ότι ο Henri Toivonen, υπέφερε από γρίπη και έπαιρνε φάρμακα για πυρετό. Η τελευταία του δήλωση στο τέλος του πρώτου σκέλους ήταν η εξής: «Σήμερα έχουμε συμπληρώσει τέσσερις ώρες αγωνιστικής οδήγησης, δηλαδή περισσότερες απ’ ότι χρειάζεται το Ράλλυ των 1000 λιμνών. Με ένα αυτοκίνητο σαν αυτό είναι σχεδόν αδύνατο να οδηγείς συνέχεια στο όριο. Είναι σωματικά εξαντλητικό και ο εγκέφαλος δεν μπορεί να συμβαδίσει με αυτό. Αυτός ο αγώνας είναι κάτι το τρελό, παρόλο που όλα πάνε καλά μέχρι τώρα. If there is trouble, for sure, I am completely finished». Το τελευταία λόγια του τα μεταφέρουμε αυτολεξεί γιατί είναι σίγουρα πολύ δύσκολο να μεταφράσεις κάτι τέτοιο…
Ο Φινλανδός οδηγός της Lancia, είχε 40 εκκινήσεις (δεν έκανε ποτέ αγώνα εκτός Ευρώπης), 3 νίκες (Lombard R.A.C. 1980 και 1985, Μόντε Κάρλο 1986), 9 βάθρα, 185 νίκες σε Ειδικές Διαδρομές, αλλά το κυριότερο, ήταν μόλις 29 ετών!
Όσο αφορά στον Αμερικανό συνοδηγό του, Sergio Cresto, ήταν 30 ετών και παραμένει μέχρι σήμερα ο πλέον επιτυχημένος συνοδηγός ράλλυ που γεννήθηκε στις Η.Π.Α. Μάλιστα αυτός ήταν ο 9ος διαφορετικός συνοδηγός που έκατσε δίπλα στον Toivonen, έχοντας πανηγυρίσει μαζί του μία νίκη, στο Ράλλυ Μόντε Κάρλο του 1986, τον πρώτο αγώνα που συνεργάστηκαν.
Ο Henri Toivonen άφησε πίσω την γυναίκα του Erja και δυο παιδιά, τον Markus και την Arla, ενώ ο Sergio Cresto ήταν ελεύθερος. Ο Toivonen θάφτηκε στο Espoo, όπου η οικογένειά του μετακόμισε από την Jyväskylä, όταν ο Toivonen ήταν ακόμα πολύ νέος.
Στην Κορσική, μια μαρμάρινη πλάκα αφιερωμένη σε αυτόν και στον Sergio Cresto τοποθετήθηκε στην στροφή όπου έγινε το δυστύχημα. Το μνημείο έχει πάντα ένα κλειστό μπουκάλι Martini, το οποίο είναι μια αναφορά στον χορηγό της εργοστασιακής ομάδας της Lancia της Martini, ενώ δυο μήνες μετά το δυστύχημα, τον Ιούλιο, το Rally Marca Trevigiana στην Ιταλία τιτλοφορήθηκε “Memorial Henri Toivonen” προς τιμήν του Toivonen.
Επίσης, το 1988, πρώην οδηγός ράλλυ και αναμφισβήτητα η πιο επιτυχημένη γυναίκα οδηγός αγώνων στην ιστορία του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ράλλυ, Michele Mouton, διοργάνωσε τον πρώτο αγώνα Πρωταθλητών για να τιμήσει τον θάνατο του Toivonen. Το αναμνηστικό τρόπαιο Henri Toivonen εξακολουθεί να απονέμεται στον νικητή κάθε χρόνο.
Ένα ακόμη τρόπαιο που έφερε το όνομα του Toivonen ήταν το Henri Toivonen Grand Attack Trophy, το οποίο απονεμήθηκε από το Peugeot Rally Challenge, που διοργανώθηκε από την Des O’Dell, «στον οδηγό που ήταν πιο κοντά στο πνεύμα που έδειξε ο Φινλανδός οδηγός».
Επίσης, το 2006 ο Toivonen τιμήθηκε στο Neste Oil Rally Finland. Μια έκθεση στη μνήμη του εγκαινιάστηκε στις 17 Αυγούστου στο κέντρο επιχειρήσεων του Rally HQ στην Jyväskylä. Στην εκδήλωση της συνέντευξης παρευρέθηκαν ο πρώην team mate του Markku Alen, ο πρώην συνοδηγός του Juha Piironen, ο σημερινός προϊστάμενος της ομάδας του εργοστασίου της Ford, Malcolm Wilson και ο αδελφός του, Harri Toivonen. Ο Harri Toivonen εγκατέλειψε την αγωνιστική του καριέρα το 2002, τερματίζοντας την 40χρονη ιστορία αγώνων της οικογένειας Toivonen.
Markku Alen…
O Markku Alen ήταν ο πρώτος που πέρασε δυο λεπτά μετά το δυστύχημα από τη μοιραία στροφή, δηλώνοντας τα εξής: «Μια ώρα πριν, είχαμε πάρει έναν υπνάκο στο motorhome της Lancia στο Corte. Βγαίνοντας του είπα ότι δεν υπήρχε λόγος να πιέζει με τρία λεπτά στην τσέπη του. Δεν νομίζω ότι με άκουσε, πάντα πίεζε, ήταν ο χαρακτήρας του τέτοιος.
Μόλις είδα τον μαύρο καπνό από λάδια, αμέσως κατάλαβα τι είχε συμβεί. Ο συνοδηγός μου ο Ilka Kivimaki προσπάθησε να κατέβει αλλά μάταια. Τα αυτοκίνητα ήταν φορτωμένα με καύσιμο για 70 χιλιόμετρα και οι τροχοί ήταν από μαγνήσιο, τα αυτοκίνητα ήταν σαν κινητές βόμβες. Δεν θα μάθουμε ποτέ τι πραγματικά συνέβη, αλλά αυτό πολύ μικρή σημασία μπορεί να έχει! Αυτό που μετρά είναι ότι έχασα δύο φίλους»…
Η τραγωδία αυτή άλλαξε την ιστορία των ράλλυ, αφού μεταξύ άλλων οδήγησε όχι μόνο στην κατάργηση του Group B, αλλά και στην ματαίωση των σχεδίων για τα ακόμη πιο εξελιγμένα αυτοκίνητα του Group S. Μάλιστα, ο Toivonen είχε δηλώσει πως τα αυτοκίνητα ήταν υπερβολικά δυνατά για έναν αγώνα όπως εκείνος της Κορσικής. Και όντως ήταν έτσι, ενώ ο Christian Geistdorfer, συνοδηγός του Walter Rohrl δήλωσε: «Όταν δοκιμάσαμε τα αυτοκίνητα της νέας κατηγορίας, Group A ήταν σαν να μεταπηδάς από έναν πύραυλο σε ένα ποδήλατο»!
Για την ιστορία, μέσα σε λίγες ώρες μετά το μοιραίο, ο Jean-Marie Balestre, τότε Πρόεδρος της FISA, απαγόρευσε στα αυτοκίνητα ράλλυ της ομάδας Β να αγωνίζονται την επόμενη σεζόν, τερματίζοντας την εποχή των υπεραυτοκινήτων των ράλλυ. Κανείς δεν κατάλαβε την βιασύνη του τότε προέδρου της FISA, Jean-Marie Balestre να απαγορεύσει τα αυτοκίνητα του Group B να συνεχίσουν να αγωνίζονται το 1987. Μονόπλευρα και χωρίς να έρθει σε οποιαδήποτε διαβούλευση με τους κατασκευαστές (που είτε ήδη είχαν αυτοκίνητα, είτε ετοίμαζαν) για να βρεθεί μια λύση, ώστε και το θέαμα που πρόσφεραν να συνεχιστεί, αλλά και να γίνουν πιο ασφαλή, αυτός μόνος του (σχεδόν) άλλαξε τα πάντα!
Κι όμως λύσεις υπήρχαν όπως για παράδειγμα η κατάργηση των υπερσυμπιεστών και η χρήση ατμοσφαιρικών μόνο κινητήρων 3.000 κ.εκ. με περιοριστή, ώστε να μην ξεπερνούν τους 400 ίππους. Μια κίνηση που θα έλυνε πολλά προβλήματα, γιατί ας μην ξεχνάμε ότι τα Group B ήταν αυτοκίνητα που ξεπερνούσαν τους 600 ίππους με πρωτόγονα όμως συστήματα μετάδοσης.
Τελικά η σπουδή αυτή και η απόφαση να μην συνεχίσουν τα Group B δεν ήταν τελείως αθώα, αλλά μια προμελετημένη πράξη που αποζητούσε την κατάλληλη ευκαιρία. Και αυτό γιατί το ίδιο απόγευμα ο Balestre είχε μια συνάντηση με τον Cesare Fiorio (αγωνιστικό διευθυντή της Lancia) στο ξενοδοχείο Campo dell’ Oro στο Ajaccio, όπου και συμφωνήθηκαν οι κανονισμοί για το νέο πρωτάθλημα «Group A» του 1987!
Τυχαίο;
